• TAXOAREKO UBIDEA

     XVIII. mendearen bukaeran eraiki zuten, ura Subizatik Iruñera garraiatzeko.

  • SAN PAULO ETA SANTA FELIZIA BASILIKA (LABIANO)

     Basilika eraikin barroko xumea da. Ebanjelioaren aldea Hormatik zintzilik, Santa Feliziaren istorioa kontatzen duen margolan bat dago, XVII. mendeko markoa duena. Kaperaren erdialdean, erretaula barrokoa dugu, eta, horren erdian, San Frantzisko Xabierkoaren margolan bat; liburu batekin eta gurutzefikaren ageri da (herri-barrokoan ohikoa den estilo tenebristan egina da). Presbiterioa Erretaula nagusia barrokoa da, XVIII. mendearen lehen erdialdekoa, hain
    irakurri gehiago

  • ARANGURENGO JAUREGI-ETXEA (ARANGUREN)

    Arma-jauregia herriaren kanpoko mugetan aurkitu zuten. Erdi Aroko eraikina da, laukizuzena, eta dorre bat du albo bati erantsita, fatxadaren erdia harrapatzen duela. Harlanduxkaz egina dago, hutsarteak izan ezik, harlanduzkoak baitira. Fatxadaren alde batean du atea; arku zorrotz-antzekoa du, ziriharri handiak dituena eta, giltzarrian, bazter-ziriz apaindutako armarri lau bat. Ateaz gain, bada beste hutsarterik jauregiko fatxadan: atearen gain-gainean, leiho burudun bat
    irakurri gehiago

  • ARANGURENGO KONTZEJUA (ARANGUREN)

    “Torrano etxea” ere deitzen zaio eraikin horri.

  • XVI. MENDEKO ITURRI-ASKA-GABITEGIA (LABIANO)

  • ARANGURENGO HILARRIAK (ARANGUREN)

    Arangurengo hilerrian daude antzinako hilarri horiek.

  • (Castellano) FUENTE DE ARANGUREN (ARANGUREN)

    Elizaren atzealdean, iturri neoklasiko bat ikus daiteke. Paralelepipedo batean, zirkulu erdiko arku bat ageri da. Dena harlanduz egina da. (“Catálogo Monumental de Navarra. IV. Merindad de Sangüesa” [Nafarroako monumentuen katalogoa. IV. Zangozako merindadea] lanetik hartua, 54. orrrialdea)

  • GONGORAKO ITURRIA (GONGORA)

    XVIII. mendekoa. Harrizkoa da, eta ederki kontserbaturik dago. 

  • TAXOAREKO ITURRIA (TAXOARE)

     gotikoa da, kanpin-denda baten formakoa, eta bi isurki ditu. Harlandu irregularrez egina dago. Albo txikietako batean, arku zorrotz bat ageri da; arku horretatik irits daiteke ur-biltegira, zirkulu-erdiko arkua duen ate batetik, halako beste arku baten ondoan. (“Catálogo Monumental de Navarra. IV. Merindad de Sangüesa” [Nafarroako monumentuen katalogoa. IV. Zangozako merindadea] lanetik hartua, 85. orrialdea)

  • SAN PETRI APOSTOLUAREN PARROKIA-ELIZA (MUTILOA)

    Eraikin modernoa da, 2004. urtean bukatua.

  • GARBIKUNDEAREN ELIZA (LABIANO)

    1200. urte inguruko eraikina da, eta zenbait atal erantsi zizkioten XVI. mendean. Ebanjelioaren aldea Gurutziltzatze erromanista, XVII. mendearen hasierakoa. Berpizkunde-garaiko bataiarria. Ama Birjina haurrarekin ageri den hiru irudi. Santa bat ere ageri da, liburu batekin, eta estilo erromanistako San Benito bat. Aldarearen aldea Absidean, Ama Birjina haurrarekin irudikatzen duen zizelkatze-lana dago. Elizaren garai berekoa da, beharbada pittin bat geroagokoa,
    irakurri gehiago

  • SAN ANDRES PARROKIA-ELIZA (GONGORA)

    Erdi Aroko eraikina da. Habeartearen bi zatien estalkia XVI. mendekoa da. Geroxeago (beharbada 1575ean) egin zituzten gaur egungo transeptua eta aldare nagusiaren aldea. Korupea Erdi Aroko bataiarria da, harrizkoa eta laua. Aldare nagusiaren aldera eramaten duen habearteko arkuan, transeptua eta presbiterioa ixten dituen burdin hesia dago,  XVI. mende aldera egina, ziur asko. Ebanjelioaren aldea Hirutasun Santuaren
    irakurri gehiago

  • SAN EMETERIO ETA SAN ZELEDONIO PARROKIA-ELIZA (TAXOARE)

    Eraikin protogotikoa da, 1200. urte aldera eraikia. XVI. mendean handitu zituzten elizako aldare nagusiaren aldea, sakristia, kaperak eta korua. Prebisterioa Santu zaindariei eskainitako erretaula nagusia neogotikoa da, santu titularrak salbu, eskultura barrokoak baitira horiek. 1915ean baimendu zuten erretaula egiten hastea, 1912an erretaula zaharra saldu ondoren hain zuzen. Ebanjelioaren aldea Gurutziltzatu bat ikus daiteke hormatik zintzilik. Tailu erromanista
    irakurri gehiago

  • SAN ESTEBAN PARROKIA-ELIZA (ZOLINA)

    XII. mendearen bukaerako eraikin erromanikoa da, eta XVI. mendeko eranskin batzuk ere baditu, kaperak eta korua hain zuzen. Ebanjelioaren aldea Garrotarren kapera-panteoian, harrizko bataiarri erromanikoa dago. Kapera-buruan, Berpizkundeko erretaula bat ikus daiteke, XVI. mendearen bigarren herenekoa (Santa Anaren erretaula deritza). Presbisterioa Gurutziltzatu hila ikus daiteke horma batetik zintzilik, estilo erromanistakoa. San Estebani eskainitako erretaula eliza-buruan
    irakurri gehiago

  • SAN JUAN BAUTISTA PARROKIA-ELIZA (ILUNDAIN)

    Erdi Aroko eraikina da, erromanikoa; horixe erakusten du eraikinaren egitura orokorrak: oin-dorrea, zirkulu erdiko ate arrunta, eta zirkulu erdiko leiho turutakara. Korupea Bataiarriak zutik dirau, baina aska baino ez da gelditzen. XVI. mendekoa izan daitekeela uste da. Presbiterioa Aita Betikoaren erretaula barrokoa dago, XVIII. mendearen hasierakoa; polikromatu gabea da. Erretaula Nagusia XVI. mendearen azken herenekoa da. Santa
    irakurri gehiago

  • TOURS-EKO SAN MARTIN PARROKIA-ELIZA (LAKIDAIN)

    Erdi Aroko herri-eliza soila da. Habearte-oinetan zegoen dorrea falta du; XVII. mendean moldatu omen zuten dorre hura, ateak eta elizpea egitearekin batera. Ebanjelioaren aldea Korupean, harrizko bataiarri bat dago, poligono-formako oin baten gainean; piramide-enborreko zutoin baten gainean eraikia da bataiarria, eta aska ertzduna du. Hormari erantsita, Rosario Ama Birjinaren erretaula txikia dago, XVIII. mendearen lehen erdialdeko herri-barroko estilokoa. Presbiterioa Eliza-buruan,
    irakurri gehiago

  • SAN BIZENTE MARTIRIAREN PARROKIA-ELIZA (ARANGUREN)

    Joan den mendeko eraikina da. Antzinako eliza bat zegoen lekuan eraiki zuten; dirudienez, goraxeago zegoen eraikin zaharra. Herri-erromaniko berantaren ereduei jarraitzen die, parrokia zaharraren itxura hartu nahian ziur asko; haren elementu zenbait baliatu dira, atea batik bat. Korupea Harrizko bataiarria; bi osagai oso desberdinak ditu: apainduraz jositako oina eta aska soil-soila. Ebanjelioaren aldea Gurutziltzatu neoklasikoaren erretaula. Presbiterioa Aurreko
    irakurri gehiago

  • ZOLINAKO JAUREGIA (ZOLINA)

    Antzinako etxeen artean, aipatzekoa da harlanduxkazko multzo horizontal bat dorre handi batekin; badirudi Zolinako Jauregia oinetxea izan zitekeela. Bi solairu ditu: lehenbizikoan, arku eskartzanoaren forma duen ate bat  dugu erdialdean, eta bigarrenean, berriz, lehio burudunak. (“Monumental de Navarra. IV. Merindad de Sangüesa” 89. orrialdea)

  • GONGORAKO JAUREGI ZAHARRA (GONGORA)

    Herriko irteeran, markesen jauregi zaharra dago, baina gaur egun utzietsia eta erabat hondatua dago. 1494an, kuartelak igortzea lortu zuen jauregi horrek, eta, une hartatik aurrera, Oinetxetzat hartu zen. 1695ean, Juan Cruzat eta Gongorari –jauregiaren jabeari–  markes titulua eman zion Karlos II.ak; titulu hori, gero, Ezpeletarren eskura igaro zen. Eraikin oso handia da, eta bi patioren inguruan
    irakurri gehiago

  • SAN SATURDI PARROKIA (MUTILOA)

    Harrizkoa da, eta baliteke Erdi Arokoa izatea; nolanahi ere, XVI. eta XVII. mendeetan, nabarmen berritu zuten. Gaur egun, berrituta dago, eta estilo tradizionalak eta modernoak nahasian ageri ditu.                                 

  • ERDI AROKO GAZTELUAREN ERORKINAK (LAKIDAIN)

    IRULEGIKO GAZTELUARI BURUZKO MONOGRAFIA Sarrera Gauza gutxi dakigu Nafarroa babestu zuten Erdi Aroko gazteluei buruz. XV. mendean, 100 inguru zeuden, baina, gaur egun, ia ez dago aztarnarik. Kasurik hoberenetan, eraikin horien hormen puskaren bat besterik ez da gelditzen. Kokalekua Irulegiko gaztelua Aranguren mendilerroan dago, Irulegi gailurrean (Lakidain haitz ere esaten zaio). Gailur horrek 893 metro
    irakurri gehiago

  • HIRU USATEGI-DORRETXE (LABIANO)

    Etxeak bi solairu ditu eta, igeltsuztatutako aurrealdean, harlandu burudunezko atelada. Horren parean, harlanduxkazko aurrealde handi bat dugu eta, aldeetako batean, berriz, dorre bat . Horrek ere bi solairu ditu: lehenbizikoan, ate burudun bat dago bi leihoen artean. Leihoetako bat antzinako burdinlanekin apainduta dago. Aurrekoez gain, lehen solairu horretan, beste bi leiho daude. Bigarren solairuan, berriz, balkoi bat dago, atearen gainean,
    irakurri gehiago